پژوهشكده تحقيقات اسلامى

54

زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى)

دينى است ، جز با زمامدارانى عدالت پيشه و دادگر ميسّر نمىشود ، اميرالمؤمنين ( ع ) در اين باره مىفرمايد : ثَلاثَةٌ مَنْ كُنَّ فيهِ مِنَ الْائِمَّةِ صَلُحَ انْ يَكُونَ اماماً اضْطَلَعَ بِامانَتِهِ ؛ اذا عَدَلَ فى حُكْمِهِ ، وَ لَمْ يَحْتَجِبْ دُونَ رَعِيَّتِهِ ، وَ اقامَ كِتابَ اللَّهِ تَعالى فِى الْقَريبِ وَالْبَعيدِ . « 1 » سه ويژگى است كه در هر پيشوايى وجود داشته باشد مىتوان پذيرفت كه به امانت خود وفادار مانده است : در حكمش عدالت روا دارد ، از مردم خود را نپوشاند ، و قوانين الهى را دربارهء اشخاص دور و نزديك يكسان بر پا دارد . و نيز فرمود : لا يَصْلَحُ الْحُكْمُ و لا الْحُدُودُ و لَا الْجُمُعَةُ الّا بِامامٍ عَدْلٍ . « 2 » داورى و حكومت و اقامهء حدود و نماز جمعه جز با پيشوايى عادل درست نمىشود . نشانهء اين عدالت از ديدگاه على ( ع ) اين است كه زمامدار با هوى و هوس خويش مبارزه كند و زمام اختيار خود را به دست عقل و خرد بسپارد : [ فرد با تقوا ] خود را ملزم به عدالت نموده ، و نخستين مرحله عدالتش اين است كه خواسته‌هاى دل را بيرون رانده ، حق مىگويد و به حق عمل مىكند ، هيچ كار خيرى نيست جز آنكه براى انجامش به پا خاسته و در هيچ جا گمان نيكى نبرده جز اينكه به سوى آن به راه افتاده . « 3 » 4 . توانايى انجام مسئوليت يكى از شرايط لازم براى زمامدارى ، توانايى لازم براى آن مرتبه از مسئوليت است كه به عهده گرفته است . على ( ع ) فرمود :

--> ( 1 ) - كنز العمّال ، ج 5 ، ص 764 - 765 . ( 2 ) - بحارالانوار ، ج 89 ، ص 256 . ( 3 ) - نهج‌البلاغه ، خطبه 87 .